၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် တိုးတက်လာမှု (၁၂)

နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ (SOEs) ပြု ပြင် ပြောင်းလဲရေး

တိန့်ရှောင်ဖိန် ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး မစတင်မီကာလတွင် တရုတ်စီးပွားရေး၏ ခေတ်မီကဏ္ဍများကို နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ (SOEs) က လွှမ်းမိုးထားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများသည် နိုင်ငံဝင်ငွေ ၏ ၈၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ စက်မှုထုတ်ကုန်များ၏ ၇၇ ဒသမ ၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် မြို့ပြအလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း၏ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ အသီးသီး တာဝန်ယူထားခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ဆိုဗီယက် အုပ်စု ရှိ ၎င်းတို့၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနည်းတူ တရုတ်နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ (SOEs) သည်လည်း စနစ် ၏ ချို့ယွင်းချက် များ စွဲကပ်ခံနေရသည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အဖွဲ့အစည်းများသည် အမြတ်အစွန်းကို ရှာဖွေသည့် စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်သူများထက် အစိုးရ၏ ဗျူရိုကရေစီယန္တရားများနှင့် ပိုမိုဆင်တူနေခဲ့သည်၊ 

အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အားလုံးနီးပါးကို အစိုးရ၏ ညွှန်ကြားချက်များဖြင့်သာ စီမံ အုပ်ချုပ်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းတခုအနေဖြင့် ၎င်းတို့တွင် မည်သည့်အရာကို ထုတ်လုပ်မည် သို့မဟုတ် မည်မျှထုတ်လုပ်မည်ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြေခံလုပ်ငန်းလည်ပတ်မှု လွတ်လပ်ခွင့်မျိုး မရှိခဲ့ပေ။ 

အလားတူပင် SOEs များသည် လုပ်သားအင်အား မည်မျှခန့်အပ်မည်၊ စီမံခန့်ခွဲသူများကို ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် လုပ်သားများ သို့မဟုတ် စီမံခန့်ခွဲသူများ၏ လစာပေးချေခြင်းကဲ့သို့သော ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ထိန်းချုပ်ခွင့်မရှိခဲ့၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အားလုံးကို အုပ်ချုပ်သည့် အစိုးရဗျူရိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများကသာ ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဆိုဗီယက်အုပ်စု ဝင် ကွန်မြူနစ်အစိုးရလက်အောက်မှ SOEs များနည်းတူ တရုတ် SOEs များတွင် အဓိက အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက် နှစ်ရပ်ရှိနေခဲ့သည် - အမှန်တကယ် ပိုင်ဆိုင်သူ မရှိခြင်းနှင့် ဘတ်ဂျက်ကန့်သတ်ချက်များ ပျော့ပြောင်းလွန်းခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ နာမည်အားဖြင့် 'ပြည်နယ်' က ဤလုပ်ငန်းများကို ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင်မူ ပိုင်ဆိုင်သူဟူ၍ မရှိဘဲ (ထုတ်လုပ်မှုစီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးအခွန်အခနှင့် အလုပ်သမားဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူရသည့် အစိုးရဌာနများကဲ့သို့သော) ဗျူရိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများစွာကသာ ၎င်းတို့အပေါ် ထိန်းချုပ်မှုပြုလုပ်နေခဲ့သည်။ 

ဤအခြေအနေသည် သက်ဆိုင်သူများကြားတွင် အကျိုးစီးပွားချင်း ပဋိပက္ခဖြစ်စေရုံသာမက SOEs များအနေဖြင့် စီးပွားရေးအရ ထိရောက်သော ပန်းတိုင်များကို ရည်မှန်းချက်ထားရန်လည်း မဖြစ်နိုင်အောင် တားဆီးထားခဲ့သည်။ 'ဘတ်ဂျက်ကန့်သတ်ချက်များ ပျော့ပြောင်းလွန်းခြင်း' ဆိုသည်မှာ ဤကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ ကျဆုံးမှုအတွက် တာဝန်ယူစရာ မလိုခြင်းကို ဆိုလိုသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့အနေဖြင့် အခက်အခဲဖြစ်လာပါက ပြည်နယ်မှ ကယ်ဆယ်ပေးလိမ့်မည်ဟု အမြဲတမ်း မျှော်လင့်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

တရုတ်နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ (SOEs) ၏ နောက်ဆုံးချို့ယွင်းချက်တခုမှာ ၎င်းတို့၏ "မူဝါဒဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး" ဟု ခေါ်ဆိုသည့်အရာပင် ဖြစ်သည်။ ပါတီနှင့် နိုင်ငံတော်၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတခုအနေဖြင့်၊ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများသည် ပါတီ၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန်အတွက် စီးပွားရေးနှင့် မသက်ဆိုင်သော တာဝန်များစွာကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြရသည်။ 

ဥပမာအားဖြင့် - ကုန်ကျစရိတ်များကို မည်သို့ပင် ရှိစေကာမူ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းပေးထားခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ အိမ်ရာ၊ ကလေးထိန်းကျောင်းမှုနှင့် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရရှိမည့်ဝင်ငွေများ အပါအဝင် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။

တရုတ်စီးပွားရေးတွင် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ (SOEs) ၏ အဓိကအခန်းကဏ္ဍနှင့် ထိုလုပ်ငန်းများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်အတွက် ကြုံတွေ့ရသည့် ခက်ခဲနက်နဲသော နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အတားအဆီးများ (ဆိုဗီယက် အုပ်စုဝင်နိုင်ငံများနှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယားတို့တွင် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းသမျှမှာ အောင်မြင်မှုမရဘဲ အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများသည် ပိုမိုသတိထားပြီး တဆင့်ပြီးတဆင့် တိုးတက်စေမည့် ချဉ်းကပ်မှုမျိုးကို ကျင့်သုံးရန် မဖြစ်မ‌ နေ ချမှတ်ရဖို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

၎င်းတို့၏ ပထမဆုံးခြေလှမ်းမှာ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ချဲ့ထွင်ပေးရန်နှင့် လုပ်ငန်းစီမံခန့်ခွဲသူများအား ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ မက်လုံးများ ပိုမိုပေးအပ်ရန်ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာဆိုင်ရာ ဆုလာဘ်များ တိုးမြှင့်ပေးခြင်းက လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ 

၁၉၇၉ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် စီချွမ်နှင့် ဘီဂျင်းတို့၌ စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်မှုများ အောင်မြင်သောရလဒ်များ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တိုးချဲ့ပေးမည့် အစီအမံများကို တရားဝင် အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ 

နိုင်ငံပိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းများ၏ စီမံခန့်ခွဲမှု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ချဲ့ထွင်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်အချို့" အရ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်ထားသော ရည်မှန်းချက် များကို ပြည့်မီသရွေ့ အမြတ်ငွေ၏ တစိတ်တပိုင်းကို သိမ်းဆည်းထားနိုင်ခြင်း၊ အလုပ်သမားများကို ခန့်အပ်ခြင်း၊ အမှုဆောင်အရာရှိများကို ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် အခြားသော အုပ်ချုပ်‌ ရေး ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ပိုင်ခွင့်များစွာကို ကျင့်သုံးနိုင်ခွင့်ရှိခဲ့သည်။

သို့သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်ပေးလိုက်ခြင်းသည် ပြဿနာအသစ်များကို လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်း (SOE) မန်နေဂျာများသည် အမြတ်ငွေပိုမိုရရှိစေရန် မူဝါဒအသစ်များကို လှည့်ဖြားအသုံးပြုလာကြခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်၏ ဝင်ငွေလျော့နည်းသွားပြီး ဘတ်ဂျက်လိုငွေပြမှုများ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ 

လွတ်လပ်သော စီးပွားရေးပညာရှင်များ၏ အမြင်အရ၊ နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်ပေးရုံသက်သက်ဖြင့် လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် ရေရှည်တိုးတက်လာလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ နိုင်ငံတော်က လုပ်ငန်းများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို တိုက်ရိုက်ထိခိုက်စေသော အာဏာအများစုကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်ထားသည့်အတွက် စစ်မှန်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရရှိရန်မှာ မဖြစ်နိုင်ခဲ့ပေ။

ထို့ပြင် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်ပေးလိုက်ခြင်းသည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်အတွင်းရှိ 'အကြီးအကဲနှင့် ကိုယ်စားလှယ်' (Principal-Agent) ပြဿနာကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့သည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းက မန်နေဂျာများကို အခွင့်အရေးသမားဆန်ဆန် ပိုမိုလုပ်ဆောင်လာစေရန် ခွင့်ပြုပေးသလို ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးဆုံးအချက်မှာ နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများသည် ဈေးကွက်၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်နေခြင်းပင်။

ဈေးကွက်ကိုယ်တိုင်တွင် စနစ်တကျ ချို့ယွင်းချက်များ ရှိနေချိန်၌ လုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ပေးလိုက်ခြင်းသည် အလုပ်ဖြစ်လာမည်မဟုတ်ပေ။ အထူးသဖြင့် ဈေးနှုန်းများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ပျက်ယွင်းနေချိန်တွင်၊ အပြည့်အဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရထားသည့် လုပ်ငန်းများပင်လျှင် ပျက်ယွင်းနေသော ဈေးကွက်ကို တုံ့ပြန်နိုင်မည်မဟုတ်သလို၊ အမြတ်အစွန်းနှင့် ဆုံးရှုံးမှုများအတွက်လည်း တာဝန်ယူနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။

နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (SOEs) ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို တိုးမြှင့်ပေးခြင်းသည် အောင်မြင်နိုင်ခြေနည်းသော အဆိုပြုချက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလာသောအခါ တရုတ်ခေါင်းဆောင်များသည် အခြားနည်းလမ်းများကို စတင်ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်သော စီးပွားရေးပညာရှင်များကမူ နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်မည်မှာ ဈေးနှုန်း၊ အခွန်အခ၊ လုပ်ခလစာ၊ လူမှုဖူလုံရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးစနစ်စသည့် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများနှင့် တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်သော အခြားအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်မှသာ ဖြစ်နိုင်မည်ဟု အကြံပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ကွန်မြူနစ်ပါတီအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဘက်စုံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အဆိုပြုချက်ကို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်း မရှိခဲ့ပေ။

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပါတီမှ နောက်ဆုံး၌ သဘောတူညီခဲ့သော အခြားရွေးချယ်စရာတခုမှာ "စာချုပ်ဖြင့် တာဝန်ယူမှုစနစ်" ဖြစ်သည်။ အနှစ်ချုပ်ရသော် စာချုပ်ဖြင့် တာဝန်ယူမှုစနစ်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းများ (SOEs) ၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အပေါ် အခြေအနေအရပ်ရပ် သတ်မှတ်ရန် အစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းချက်အား ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ထားသည့် ဗားရှင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၏ ထူးခြားချက်မှာ သတ်မှတ်ထားသော ဘဏ္ဍာရေးပန်းတိုင်များကို ပြည့်မီစေရန် ကတိကဝတ်ပြုမှု ဖြင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အပြည့်အဝပေးအပ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော စာတမ်းတစောင်က ဤစနစ်ကို တရားဝင်ဖြစ်စေခဲ့သည် (၎င်းကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်ကတည်းက စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်)။