ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း

၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း မြို့ပြဧရိယာများ၌ ပါတီ၏ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အဓိကဦးတည်ချက်မှာ နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (SOEs) အပေါ်တွင်သာ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသည်မှာ ပါတီအနေဖြင့် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အားပေးကူညီမှုမျိုး မပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ထိုဆယ်စုနှစ်အတွင်း ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

 ပါတီ၏ အများဆုံးလုပ်ဆောင်ချက်မှာ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ရန် လိုအပ်သည့် အနည်းဆုံးသော ဥပဒေရေးရာ သို့မဟုတ် မူဝါဒဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းကို ဖန်တီးပေးခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်ပြီး၊ ဤလုပ်ငန်းစဉ်မှာလည်း နှေးကွေးပြီး တဖြည်းဖြည်းချင်းနှင့် အမှားအမှန် စမ်းသပ်လုပ်ဆောင်သည့် သဘောမျိုးသာ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၈၁ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက မြို့ပြဒေသများ၌ တစ်ဦးချင်းစီ လုပ်ကိုင်နိုင်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ geti jingji ကို တည်ထောင်ခွင့်ပြုသည့် စာတမ်းတစောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် ပါတီသည် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍအတွက် တံခါးကို အနည်းငယ် ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ “မြို့ပြဒေသများရှိ စိုက်ပျိုးရေးမဟုတ်သော တဦးချင်းစီ လုပ်ကိုင်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ မူဝါဒ ပြဋ္ဌာန်းချက်အချို့” ဟူသော အဆိုပါစာတမ်းတွင် ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းရှင်များအား ဝန်ထမ်း ၇ ဦးအထိ ငှားရမ်းခွင့်ပြုခဲ့ပြီး လက်လီရောင်းချခြင်း၊ စားသောက်ဆိုင်၊ လက်မှုပညာနှင့် နေအိမ်ပြုပြင်ရေးကဲ့သို့သော ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။

ထိုအချိန်မှ ခဏအကြာတွင် ၁၉၈၂ ခုနှစ် တရုတ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အဓိက ပြင်ဆင်ရေးဆွဲစဉ်၌ ပါတီသည် geti jingji ၏ တည်ရှိမှုကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ပြင်ဆင်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၁၁ တွင် “ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုထားသော နယ်ပယ်အတွင်း လုပ်ဆောင်သည့် တဦးချင်း လုပ်သားများ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေး၏ အရန်လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သည် တဦးချင်းစီ လုပ်ကိုင်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ တရားဝင်အခွင့်အရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ပေးသည်။ နိုင်ငံတော်သည် အုပ်ချုပ်ရေးနည်းလမ်းများမှတစ်ဆင့် ယင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို လမ်းညွှန်ခြင်း၊ ကူညီခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်း ပြုလုပ်သည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ (ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ၁၉၈၈၊ ၁၉၉၃၊ ၁၉၉၉ နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်များတွင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော အကာအကွယ်များ ပေးနိုင်ရန် ထပ်မံပြင်ဆင်ခဲ့သည်။) 

၁၉၈၃ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ပါတီသည် ကျေးလက်ဒေသနေသူများအား စိုက်ပျိုးရေးမဟုတ်သော လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်လုပ်ကိုင်ခွင့်ပေးခြင်းနှင့် ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန် ထော်လာဂျီများ၊ မော်တော်ယာဉ်များနှင့် လှေများကို ဝယ်ယူခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် နောက်ထပ်ခြေလှမ်းသေးသေးလေးတခုကို လှမ်းခဲ့သည်။

ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ စတင်ကြီးထွားအောင်မြင်လာသည်နှင့်အမျှ ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများက ပြန်လည်ခုခံလာကြသည်။ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်သူ၊ တိန့်ရှောင်ဖိန်၏ အယူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ ပြိုင်ဘက် ချန်ယွန်း သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် "စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများ" ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုကို စတင်ခဲ့သည်။

 ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် သူနှင့် သူ၏နောက်လိုက်များသည် နိုင်ငံတဝန်း အရှုပ်တော်ပုံတခုကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ယင်းမှာ ဂျင်ဂျန်းမြို့ရှိ အတုအယောင်ဆေးဝါးအမှုဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ကိစ္စရပ်ဖြစ်သည်။ ဖူကျန့်ပြည်နယ်၊ ဂျင်ဂျန်းမြို့တွင် အာဟာရဖြည့်စွက်စာများ ထုတ်လုပ်နေကြသည့် ပုဂ္ဂလိက စွန့်ဦးတီထွင်သူများကို အတုအယောင်ဆေးဝါးများ အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်နေသည်ဟု မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။

ထိုအမှုဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီမှာပင် ချန်ယွန်းသည် ထိုအရှုပ်တော်ပုံအတွက် တာဝန်ရှိသည်ဟု အပြစ်ပုံချကာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီ ပြည်နယ်ပါတီအတွင်းရေးမှူး ရှန်နန် ကို ရာထူးမှ ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။

ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများ အသုံးပြုခဲ့သည့် အထိရောက်ဆုံး နည်းဗျူဟာမှာ ဝန်ထမ်းခုနစ်ဦးထက် ပိုမိုခန့်အပ်ထားသော ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများကို တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ (ဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်မှာ ဝန်ထမ်းခုနစ်ဦးအထိသာ ဖြစ်သည်။) ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင်များသည် လုပ်ငန်းတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဝန်ထမ်းပိုမိုခန့်အပ်ရန် လိုအပ်လာသော်လည်း၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက 'ဂယ်တီဂျင်းဂျီး' (geti jingji - တဦးချင်းပိုင် လုပ်ငန်းများ) နှင့်ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော စာရွက်စာတမ်းပါ တရားဝင်ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ငြိစွန်းနေခဲ့သည်။ 

ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများက ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍကို နှိမ်နင်းရန် ကြိုးပမ်းလာချိန်တွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ်၌ တိန့်ရှောင်ဖိန် ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ဖြေရှင်းပေးခဲ့ခြင်းကြောင့်သာ ထိုလုပ်ငန်းများ ပိတ်ပင်မခံရဘဲ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုအကြံပေးကော်မတီ၌ တော်လှန်ရေးဝါရင့်ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တွေ့ဆုံပွဲတခုတွင်၊ ရှေးရိုးစွဲဝါဒီများက အောင်မြင်နေသော ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင်များ (အထူးသဖြင့် အလုပ်သမားတရာကျော်ကို ငှားရမ်းပြီး သရေစာမုန့်များရောင်းချကာ ချမ်းသာလာသည့် ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းရှင်တဦး) ကို အရေးယူရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ 

သို့သော် တိန်ရှောင်ဖိန် က ပြတ်ပြတ်သားသားပင် ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ "ကျွန်တော့်အမြင်အရဆိုရင်တော့ [သတ်မှတ်ချက် ခုနစ်ဦးထက်] ပိုပြီး အလုပ်သမား ငှားရမ်းတဲ့ကိစ္စကို နှစ်နှစ်လောက် ဘာမှမလုပ်ဘဲ ထားသင့်တယ်။ [ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင်ကို စီးပွားရေးလုပ်ခွင့်ပေးလိုက်တာက] ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အလုံးစုံအခြေအနေကို ပျက်စီးသွားစေနိုင်သလား? ဒါပေမဲ့ တကယ်လို့ သူ့ကိုသွားထိလိုက်ရင်တော့ ပြည်သူတွေက [ကျွန်တော်တို့ရဲ့] မူဝါဒတွေ ပြောင်းလဲသွားပြီလို့ ပြောကြလိမ့်မယ်။ ယုံကြည်မှုတွေ လျော့ပါးသွားလိမ့်မယ်။ 'Idiot Seeds' (ထိုလုပ်ငန်းရှင်ရောင်းချသည့် သရေစာအမှတ်တံဆိပ်) ကိုပဲ သူ့လုပ်ငန်းသူ ခဏလောက် ဆက်လုပ်ခွင့်ပေးထားလိုက်စမ်းပါ။ ကြောက်စရာ ဘာရှိလို့လဲ" ဟု ပြောခဲ့သည်။

၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလရောက်မှသာ ပါတီက ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အမျိုးသားပြည်သူ့ကွန်ဂရက် (NPC) က ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြီး ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ တည်ရှိခွင့်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခွင့်ကို ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ တဦးတည်းပိုင် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများ (geti jingji) ကိုသာ ခွင့်ပြုခဲ့သော ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အသိအမှတ်ပြုပြီး ကာကွယ်ပေးလိုက်ခြင်းသည် အရေးပါသော အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

သို့သော်လည်း ထိုအချိန်အထိပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍမှာ ဥပဒေအရ သဲသဲကွဲကွဲ မရှိသည့် အနေအထားမျိုး နှင့် ဆယ်စုနှစ်တခုနီးပါးခန့် အောင်မြင်စွာ ရှင်သန်နေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ဇွန်လတွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရန်နှင့် ကြီးထွားရန် လိုအပ်သည့် အခွင့်အရေးအများစုကို ပေးအပ်လိုက်သော မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည့် စာတမ်းတစောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ 

'ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများဆိုင်ရာ ယာယီစည်းမျဉ်းများ' ဟု လူသိများသော ထိုစာတမ်း၏ အဓိကပြဋ္ဌာန်းချက်များတွင် အလုပ်သမား ရှစ်ဦးထက်ပို၍ ငှားရမ်းခွင့်၊ အကန့်အသတ်ရှိသော တာဝန်ယူမှု ၊ လုပ်ငန်းနယ်ပယ် ချဲ့ထွင်ခွင့်၊ အလုပ်သမားများကို ခန့်အပ်ခြင်း/ထုတ်ပယ်ခြင်းနှင့် လစာသတ်မှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၊ ဖက်စပ်လုပ်ငန်းများ တည်ထောင်ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားကုမ္ပပါဝင်ဏီများနှင့် အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ခြင်း၊ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှု လုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ဘဏ်ချေးငွေများ ရယူခြင်းတို့ သည်။

ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးသမားများ၏ နိုင်ငံရေးအရ ထောက်ခံမှုကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍသည် အံ့မခန်းဖွယ်နှုန်းဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အိမ်တွင်းလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် "ဂယ်တီ" (geti) ဟုခေါ်သော အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၌ လူပေါင်း ၁၅၀,၀၀၀ သာ အလုပ်ခန့်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍသည် စီးပွားရေးတွင် အရေးမပါသော အင်အားစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ 

သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်အရောက်တွင်မူ ထိုသို့သော အသေးစားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် တိုးပွားလာကာ လုပ်ငန်းပေါင်း ၁၄.၅ သန်းအထိ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၂၃ သန်းကို အလုပ်အကိုင် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ တရားဝင်အားဖြင့် "စုပေါင်းပိုင်" (collective) ဟု အမည်တပ်ထားသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများသာဖြစ်သော TVE (ကျေးလက်မြို့ပြ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ) သည် ၁၉၇၈ နှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်ကြားတွင် ဝန်ထမ်းဦးရေ ၂၈.၃ သန်းမှ ၉၃.၇ သန်းအထိ တိုးတက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။

၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အတွင်း တဦးတည်းပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု လုပ်ငန်းများမှာ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာခဲ့သည် (ဤကဏ္ဍနှစ်ခုမှ လုပ်ငန်းများ၏ စက်မှုထုတ်ကုန် ပံ့ပိုးမှုမှာ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း သုညမှ ၈ ရာခိုင်နှုန်းကျော်အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်)။ သို့သော် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ၏ ကြယ်ပွင့်သဖွယ် ထူးချွန်သော လုပ်ငန်းများမှာ TVE (မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်ဒေသ စက်မှုလုပ်ငန်းများ) ဖြစ်သည်မှာ အငြင်းပွားဖွယ်မရှိပေ။ ၎င်းတို့၏ ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အတွင်း ယွမ် ၄၉ ဘီလီယံမှ ယွမ် ၇၄၂ ဘီလီယံအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ "လူမှုရေးဆိုင်ရာ စုစုပေါင်းထုတ်လုပ်မှု" ၏ ၂၁ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိလာခဲ့သည်။