အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည်၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ကနေဒါနိုင်ငံသို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထို ခရီးစဉ်အတွင်း အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ မဟာဗျူဟာမြောက် ရည်ရွယ်ချက်ကို ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါကောင်စီသည် နေပြည်တော်ရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဆိုသည့် ကောလာဟလများကို ပြတ်ပြတ်သားသား ပယ်ချခဲ့သည်။

ဤခရီးစဉ်သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့က ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် "ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ" (SCEF) ကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏ မြို့တော်များတွင် မိတ်ဆက်ပေးသည့် သံတမန်ရေးရာလှုပ်ရှားမှု၏ တစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။

ဒေါ်ဇင်မာအောင်သည် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဒီဗွီဘီ (DVB) နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အင်တာဗျူးတစ်ခု၌ သူမကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ခရီးစဉ်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် အခြားအရေးအခင်းများ ပြိုင်တူဖြစ်ပွားနေသည့် ကြားမှပင် မြန်မာ့အရေးအပေါ် ကနေဒါအစိုးရ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

"ကနေဒါနိုင်ငံဟာ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုကို အစဉ်အလာအရ ထောက်ခံအားပေးလာခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဖက်ဒရယ်စနစ် ဖော်ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စရပ်တွေကို ကူညီပံ့ပိုးပေးနေတဲ့ အစီအစဉ်လည်း ရှိပါတယ်" ဟု သူမက ဆိုသည်။

"နိုင်ငံအများအပြားက နိုင်ငံတကာအကူအညီတွေကို ရုတ်သိမ်းနေကြတဲ့အတွက်... ကျွန်မတို့ SCEF အနေနဲ့ သွားရောက်တဲ့ ဒီခရီးစဉ်ဟာ ကနေဒါအစိုးရရဲ့ အာရုံစိုက်မှုနဲ့ ထောက်ခံပံ့ပိုးမှုတွေကို ဆက်လက်ရရှိဖို့နဲ့ ကနေဒါရောက် မြန်မာလူထုအသိုင်းအဝိုင်းနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သူတို့ရဲ့အသံတွေကို နားထောင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောကြားခဲ့သည်။

SCEF ကို စစ်အုပ်စု နှင့် ဆွေးနွေးရန် လမ်းကြောင်း ဖွင့်လှစ်ဖို့ သီးသန့်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော မကြာသေးမီက ထွက်ပေါ်နေသည့် ထင်ကြေးပေးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေါ်ဇင်မာအောင်က “ဒါဟာ ကျွန်မတို့ရဲ့ စုစည်းညီညွတ်တဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကို အလွဲကောက်ယူတာဖြစ်တယ်” ဟု ပြတ်ပြတ်သားသား ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။

သူမက SCEF ကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးအဖွဲ့တခုအဖြစ် ရှုမြင်မည့်အစား ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် လက်ရှိလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးနှင့် ၎င်းနောက်ပိုင်းဖြစ်ပေါ်လာမည့် နိုင်ငံရေးအကူးအပြောင်းကာလ နှစ်ခုစလုံးကို ဦးဆောင်လမ်းညွှန်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းထားသော “စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု” ပြယုဒ် အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့ တော်လှန်ရေးဟာ ပိုမိုခိုင်မာတဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုအပိုင်းကို လိုအပ်ပါတယ်... ဒါဟာ ဒီတော်လှန်ရေးကို တိုက်ပွဲဝင်ဖို့အတွက်တင် မဟုတ်ဘဲ အလွန်ပဲအရေးကြီးတဲ့ အကူးအပြောင်းကာလအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်တဲ့ နေရာမှာလည်း လိုအပ်တာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဒေါ်ဇင်မာအောင်က ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

စစ်အုပ်စု နှင့် “အားလုံးပါဝင်သော ဆွေးနွေးပွဲ” ပြုလုပ်ရန် အာဆီယံ၏ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ချက် ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်း၏ စဉ်ဆက်မပြတ် ဖိအားပေးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ — လိုအပ်ချက်များ မပြည့်စုံဘဲနှင့် ဆွေးနွေးပွဲဆိုသည်မှာ ဖြစ်လာနိုင်စရာမရှိကြောင်း NUG က အခိုင်အမာ ပြောဆိုသည်။

“အားလုံးပါဝင်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲအကြောင်း ပြောမယ်ဆိုရင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအားလုံး လွှတ်ပေးရေးကိုလည်း ထည့်သွင်းပြောဆိုဖို့ လိုပါတယ်။ အကြမ်းဖက်မှုတွေ ရပ်တန့်ရေးကိုကော ဘာလို့ ထည့်မပြောကြတာလဲ။ စစ်အုပ်စု အနေနဲ့ အရပ်သားပြည်သူတွေအပေါ် လေကြောင်းကနေ တိုက်ခိုက်နေတာတွေကို ရပ်တန့်ရပါမယ်” ဟု ဒေါ်ဇင်မာအောင်က ပြောကြားခဲ့သည်။

၎င်းအပြင် မည်သည့် နိုင်ငံရေးအရ အဖြေရှာမှုတွင်မဆို အကူးအပြောင်းကာလ တရားမျှတမှု ဖော်ဆောင်ရေး (Transitional Justice) အတိအလင်း ပါဝင်သည့် “အလုံးစုံပါဝင်သော စီမံချက်” တစ်ခု ဖြစ်ရမည်ဟု သူမက အလေးအနက် ပြောကြားခဲ့သည်။

ထို့အပြင် စစ်တပ်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ သို့မဟုတ် ပျက်ပြယ်သွားပြီဖြစ်သော တနိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် (NCA) သို့ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအနေဖြင့် လုံးဝ (လုံးဝ) ပြန်လှည့်သွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သူမက ထပ်လောင်းအတည်ပြုခဲ့ပြီး၊ ယင်းအစား တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ထားသည့် နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက် ၆ ရပ်ကိုသာ ရည်ညွှန်း ပြောဆိုခဲ့သည်။

ယခုနှစ်အစောပိုင်းက အလိမ်အညာ ရွေးကောက်ပွဲများအပြီးတွင် စစ်အုပ်စုက နိုင်ငံတကာ၏ အသိအမှတ်ပြုမှု ရရှိရန် ထပ်မံ ကြိုးပမ်းလာမှုအပေါ် — SCEF ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ခြင်းက ၎င်းတို့၏ ဝါဒဖြန့် ပြောဆိုချက်များကို တိုက်ရိုက်တုံ့ပြန် ချေပရာရောက်သည်ဟု NUG က ယုံကြည်သည်ဟု ဆိုသည်။

တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက လက်တွေ့ကျပြီး စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အလှည့်ကျအစိုးရတရပ် ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို သက်သေပြလိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

“နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းက ကျွန်မတို့ကို အရင်က စိတ်ဝမ်းကွဲနေကြတယ်လို့ ပြောလေ့ရှိပါတယ်... ဘုံရန်သူရှိနေလို့သာ စည်းလုံးနေကြတာဖြစ်ပြီး၊ ဒီစစ်အာဏာသိမ်းမှုကို အဆုံးသတ်နိုင်သွားရင် အချင်းချင်း ပြန်တိုက်ကြလိမ့်မယ်လို့ ဆိုကြပါတယ်” ဟု သူမက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။

“SCEF ဟာ ကျွန်မတို့ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ကွဲပြားမနေဘူးဆိုတဲ့ သက်သေပါပဲ... အာဏာဟာ လစ်ဟာသွားခဲ့ရင်တောင် ကျွန်မတို့နိုင်ငံကို ပြည်ထောင်စုတစ်ခုအဖြစ် စုစည်းဖို့အတွက် ဝင်ရောက်တာဝန်ယူပြီး အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ဖို့ အသင့်ရှိနေပါတယ်”။

အင်တာဗျူးအဆုံးသတ် တွင် ဒေါ်ဇင်မာအောင်က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြည်သူများနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံရောက် မြန်မာနွယ်ဖွားများအပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ ပြည်ပရောက် မြန်မာလူထုအသိုင်းအဝိုင်း၏ မယိမ်းမယိုင်သော ထောက်ပံ့ကူညီမှုများအတွက် အထူးပင် ကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

“ကျွန်မတို့ မိဘပြည်သူတွေရဲ့ ပံ့ပိုးကူညီမှုတွေကြောင့်သာ ကျွန်မတို့ တော်လှန်ရေးဟာ အခုထက်ထိ ရှင်သန်နေတာဖြစ်ပါတယ်” ဟု သူမက ဆိုသည်။ “စစ်အုပ်စုကို အမြစ်ပြတ် မချေမှုန်းနိုင်မချင်း ကျွန်မတို့ ရပ်တန့်သွားမှာ မဟုတ်ပါဘူး... ကျွန်မတို့ မိဘပြည်သူတွေကို အားပေးစကား ပြောချင်တာကတော့ — စိတ်ဓာတ်ခိုင်ခိုင်ထားကြပါ၊ ကျွန်မတို့ရဲ့ အနာဂတ်ကို ယုံကြည်ကြပါ လို့ ပြောချင်ပါတယ်” ဟု တောင်းဆိုသွားခဲ့သည်။

တကယ်တမ်းတွင် အာဆီယံ၏ ဘုံ ငါးချက် ဆိုသည်ကလည်း သေနတ်ကိုင်ထားသော စိတ်မနှံ့သူ တဦးအား ၎င်း လက်ထဲရှိ သေနတ် ကို ပေးရန် ဘေးမှ ရပ်ကာ ဖျောင်းဖျ အော်ဟစ် တောင်းဆိုနေသည့်အလား ဖြစ်နေသည်မှာလည်း ငါးနှစ် တိုင်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် တဖက်တွင်လည်း မင်းအောင်လှိုင် အလိုချင်ဆုံး အသိအမှတ် ပြု ခံရမည့် အရေး ကို ထို ငါးချက်နှင့် ပင် ငြင်းပယ်ထားနိုင်ခဲ့ပြန်သည်။

ကနေဒါသည် Responsibility to Protect - R2P နိယာမ၏ အစပျိုးမြစ်ဖျားခံရာတွင် ပါဝင်ပုံဖော်ပေးခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကိုလည်း ရန်ပုံငွေ ပံ့ပိုးပေးထားဖူးသည်။ ယခုအခါတွင်လည်း မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ဒေသတွင်း ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံ ယန္တရားများကို ပံ့ပိုးကူညီခြင်းနှင့် မြန်မာ့အရေးကို ကမ္ဘာက မေ့လျော့မသွားစေရန် အာမခံခြင်းတို့ဖြင့် ကနေဒါနိုင်ငံအနေဖြင့် ယခုထက်ပို၍ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်စွမ်း ရှိနေသည်။

ပြည်သူတို့၏ ခုခံ တွန်းလှန်စစ် မုချ အောင်ရမည်!!!