တရားခံဖက်က သက်သေ များကို ခေါ်ရမည့် အလှည့် ရောက်သည့် အခါတွင်တော့ စကာ့တ်ဘိုရို အမှုတွဲပါ တရားခံ ခြောက်ဦးကို ခေါ်ယူ ခဲ့သည်။ ဝီလီ ရော်ဘင်ဆန်က အခင်းဖြစ်သည့် နေ့တွင် သူသည် ကာလသား ရောဂါ ဖြစ်နေ၍ ၊ တောင်ဝှေး မပါဘဲ လမ်းပင် မလျှောက် နိုင်အောင် အားနည်းနေကြောင်း၊ ထို့အတွက် တွဲ တ တွဲ မှ တွဲ တ တွဲ သို့ ခုန်ကူးဖို့ ဆိုသည်မှာ မည်သို့မျှ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း ထွက်ဆိုသွားခဲ့သည်။
တရားလို ရှေ့နေ နိုက် သည် ဟေးဝပ် ပက်တာဆန် အား ပြန်လှန် မေးခွန်းထုတ်ရာ တွင် အကျပ်အတည်း နှင့် ကြုံလာရသည်။ ရထားပေါ် ပါလာပုံ ပါလာနည်း နှင့် ပတ်သက်၍ ထွက်ဆိုချက်ကို မည်သို့မျှ ယိမ်းယိုင်သွားအောင် လုပ်၍ မရ ဖြစ်လာသည်။ "စကော့တ်ဘိုရို မှ မင်းကို ရုံးတင် စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ပြီ မဟုတ်လား" ဟု မေးသည်။ ပက်တာဆန် မှ "ကျွန်တော် အမှု ဆင်ခံရတာပါ"၊ "အဲလို ဖြေဖို့ ဘယ်သူက သင်ပေးတာလဲ"၊ "ကျွန်တော် ဖာ ကျွန်တော် ပြောတာပါ"
ဘိတ်စ် နှင့် ပရိုက်စ် တို့၏ ခရီးဖေါ် ဖြစ်သည့် လက်စတာ ကာတာ သည် တရားခံ အကျိုးဆောင် များ အတွက် အံ့အားသင့်စရာ ကောင်းလှသည့် သက်သေတဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူသည် တယောက်နှင့် တယောက် ထိုးကြကြိတ်ကြ ဖြစ်လာချိန်တွင် ပထမဦးဆုံး ရထားပေါ်မှ ခုန်ချသူ ဖြစ်လာသည်။ ပရိုက်စ် ၏ ထွက်ဆိုချက်ထဲတွင် အခင်း မဖြစ်မီကတည်းက တွေ့ခဲ့သည် ဆိုသည်ကို ငြင်းဆိုထားပြီး ဖြစ်သည်။
သို့သော် ကာတာ က သူ နှင့် ပရိုက်စ်၊ ဘိတ်စ် နှင့် ပရိုက်စ် ၏ ရည်းစား ဖြစ်သူ ဂျက် တေလာ တို့နှင့် ဟန့်စ်ဗီးလ် ရှိ အိုးမဲ့ အိမ်မဲ့များ ခိုနားရာ စခန်းတွင် ချာတာနူးဂါး သို့ မသွားခင်ကတည်းက တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုညက သူ နှင့် ဘိတ်စ်၊ ပရိုက်စ် နှင့် ကာတာ တို့ ကာမ ဆက်ဆံ မှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း အစစ်ခံခဲ့သည်။
တရားခံဘက်မှ နောက်ဆုံးသက်သေဖြစ်သူ ရူဘီဘိတ်စ် ရုံးတော်သို့ ရောက်ရှိလာပုံသည် ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်ကားဟောင်းတစ်ခုထဲမှ ဇာတ်ဝင်ခန်းတစ်ခု အလား ထင်မှတ်ရလောက်အောင်ဆန်းကြယ်လှသည်။ ဘိတ်စ်သည်အမှု မစတင်မီ လပေါင်း အတန်ကြာ ထူးထူးဆန်းဆန်း ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ လီဘိုးဝစ် သူ့ဖက်မှ သက်သေ ခေါ်စရာ မရှိတော့ဟု ဆိုကာ အသိပေးရန် တရားသူကြီး ထိုင်နေရာ စင်မြင့်သို့ ချဉ်းကပ်သွားပြီး တရားခွင်ကို ခေတ္တ ရပ်နားပေးဖို့ တောင်းဆိုခဲ့သည်။ မိနစ် အနည်းငယ် အကြာတွင် အမျိုးသား အစောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်တဦးက တရားရုံး၏ နောက်ဖက် တံခါးကို ဖွင့်ပေးသံ ကြားလိုက်၍ ကြည့်လိုက်ကြရာ ရူဘီ ဘိတ်စ် ဖြစ်နေ၍ အားလုံး အံ့အားတသင့် ဖြစ်သွားကြသည်၊ တရားလို ရှေ့နေ နိုက် သည်လည်း စိတ်ပျက်လက်ပျက် ဖြစ်သွားသည်ကို အတိုင်းသား တွေ့မြင်လိုက်ကြရသည်။
ဘိတ်စ်က ပထမ တရားခွင် တွင် သူမ ထွက်ဆိုခဲ့မှု များ ကြောင့် စိတ်မချမ်းမသာ ဖြစ်ခဲ့ရပြီး အပြစ်ရှိသလို ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ယခုတကြိမ်တွင် ထွက်ဆိုလာခဲ့သည်။ နယူးယောက်ရှိ နာမည် ကျော် တရားဟောဆရာ ဟာရီ အီမာဆန် နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာမှ သူ၏ အကြံပေးချက် အတိုင်း နယူးယောက်မှ ပြန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များကို အမှန် အတိုင်း ထွက်ဆိုလာခဲ့သည်။
ဘိတ်စ်က ဂျုရီများအား သူမကို အဓမ္မ ပြုကျင့်ခဲ့မှု မရှိခဲ့ဟု ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုင်နေကြသည့် တရားခံများသည် မိမိအား လက်ဖျား နှင့် ပင် မတို့ခဲ့၊ သူတို့ နှင့်လည်း စကားစမြည်ပင် မပြောခဲ့ပါဟု ဆိုလာသည်။ ယခုလို လိမ်ညာ စွပ်စွဲဖို့ ပရိုက်စ်က အကြံပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သို့မှသာ ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်ယွင်းမှု ဆိုကာ Mann Act နှင့် အရေးယူခံရမည် မဟုတ်တော့ဟု ပြောလာ၍ ဖြစ်သည်ဟု ထွက်ဆို ခဲ့သည်။
ဘိတ်စ် ကို ပြန်လှန် စစ်ဆေးခွင့် ရလာသည့် အခါတွင်တော့ တရားလို ရှေ့နေ နိုက်က သူမ၏ ထွက်ဆိုချက်ကို ချေဖျက်ရန် ကြိုးစားလာခဲ့သည်။ သူမ၏ ပထမ တရားခွင် အတွင်း ထွက်ချက်များ နှင့် ယခု ကွဲလွဲနေသည်များကို ထောက်ပြပြီး၊ အဝတ်သစ် အစားသစ်များ နှင့် တောက်တောက်ပြောင်ပြောင် ဖြစ်လာခြင်းသည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ လက်ဆောင်များ ရနေသလား ဟု စောင်းပါးရိပ်ခြေ ပြောဆိုလာခဲ့သည်။
အပြီးသတ် လျှောက်လဲချက်ပေးမှုများအတွင်း ရှေ့နေချုပ် နိုက် ကို ကူညီပြီး တရားလိုဘက်မှ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ဝိတ်ဒ် ဝရိုက် ၏ လျှောက်လဲချက်မှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စကားတခွန်းကြောင့် တနိုင်ငံလုံးရှိ ဂျူး ထောင် ပေါင်းများစွာ လမ်းပေါ်ထွက် ဆန္ဒပြသည်အထိ ဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။ ဝရိုက် က ဂျူရီများအား 'ဒီအမှုမှာ တရားမျှတမှုကို နယူးယောက်က ဂျူးတွေရဲ့ ပိုက်ဆံနဲ့ ဝယ်ယူခွင့် ပေးတော့မှာလား' လို့ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ခြင်း ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
ထိုစကားကို ကြားလိုက်ရသည့် အခါတွင်တော့ လီဘိုးဝစ်သည် ချက်ခြင်းလို ထပြီး တရားမဝင်တော့သော တရားခွင် mistrial အဖြစ် ဆက်လက် မစစ်ဆေးတော့ရန် တောင်းဆိုလာခဲ့သည်။ ၎င်း၏ တင်ပြချက်ကို ပယ်ချခံခဲ့ရသည်။ နိုက် သည်လည်း သူ့ လုပ်ဖေါ်ကိုင်ဖက်၏ ဂျူး ဆန့်ကျင်ရေး စကား များ ဆွဲထုတ်လာ၍ အရှက်ရသွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အပြီးသတ် လျှောက်လှဲချက်ထဲတွင် "ဂျုရီ လူကြီးများ အနေဖြင့် စီရင်ချက် ချတဲ့ အခါမှာ လူမျိုးရေး မုန်းတီးမှု၊ ဘာသာ အယူဝါဒ အပေါ် အခြေခံပြီး မဆုံးဖြတ်စေလိုပါဘူး" ဟု ထည့်သွင်း ပြောဆိုခဲ့ရသည်။ သို့သော် နိုက် သည်လည်း ကျင့်ဝတ်စံနှုန်းများကို လိုက်နာ စောင့်ထိန်းတတ်သူ မဟုတ်ပေ၊ ဟေးဝုဒ် ပက်တာဆန် ကိုပင် "ဟိုအရာ" ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။
လီဘိုးဝစ်သည် ၎င်း၏ အပြီးသတ်လျှောက်လဲချက်တွင် ပရိုက်စ် ၏ စွပ်စွဲချက်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရားပျက်ပြားနေသော အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ 'ယုတ်ညံ့သော၊ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော၊ မဆင်မခြင် စော်ကားပြောဆိုထားသော မုသားစကား' သာဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဘုရားသခင်ထံ ဆုတောင်းသည့် စကားဖြင့် နိဂုံးချုပ်ခဲ့ပြီး၊ ဂျူရီလူကြီးများအနေဖြင့် 'အပြစ်မရှိကြောင်း လွှတ်ပေးရန် သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ကုလားထိုင်ဖြင့် သေဒဏ်ပေးရန်' တခုခု ပြတ်ပြတ်သားသား ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေးဖို့ တောင်းဆိုသွားခဲ့သည်။
တရားသူကြီး ဟော်တွန် မှ နှစ်ဖက် လျှောက်လှဲချက်များ ပြီးဆုံးသွားသည့် အခါ တရားသဖြင့် စီရင် ဆုံးဖြတ်ဖို့သည် ဂျူရီများ၏ အလုပ် ဖြစ်ပြီး ရှေ့နေများ၏ နည်းဗျူဟာများ နောက် လိုက်ပြီး မဆုံးဖြတ်မိဖို့ သတိပေးစကား ပြောခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ဧပြီ ၈ ရက် နေ့တွင် ဟေးဝုဒ် ပက်တာဆန်၏ အမှု ကို စီရင် ဆုံးဖြတ်ဖို့ ဂျူရီများ ဆွေးနွေးနိုင် ရန် ဂျုရီ ခန်း ထဲသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
နောက်တနေ့တွင် ဂျုရီများ ဂျူရီခန်းထဲမှ ရီရီမောမော နှင့် ထွက်လာကြသည်။ ဤသည်ကို ကြည့်ပြီး တရားခံ အကျိုးဆောင် အဖွဲ့က ၎င်းတို့၏ အမှုသည် လွတ်ဖို့ များနေပြီဟု ယူဆလာကြသည်၊ သို့သော် ၎င်းတို့ ထင်သလို ဖြစ်မလာခဲ့၊ ဂျူရီများက ပက်တာဆန် အား အပြစ်ရှိ ကြောင်း နှင့် သေဒဏ် ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချဖို့ ငါးမိနစ်သာ အချိန်ယူခဲ့ကြသည်။ လီဘိုးဝဇ် သည် ကြက်သေ သေ သွားခဲ့သည်။
လီဘိုးဝဇ်သည် နယူးယောက်သို့ ပြန်ရောက်လာသည့် အခါ ၎င်းကြုံခဲ့ရသည့် ဂျုရီ များ နှင့် ပတ်သက်၍ ယခုလို ပြောကြားခဲ့သည်။
"ပါးစပ်တွေက မျက်နှာပေါ်မှာ ဓားရာတစ်ခုလို စေ့နေပြီး၊ ဖားတွေလို မျက်လုံးတွေ ပြူးထွက်နေ သေးတယ်၊ မေးစေ့တွေမှာ ဆေးရွက်ကြီးရည်တွေ တစိုစိုနဲ့၊ မုတ်ဆိတ်ဗရပွနဲ့ ညစ်ပတ်ပေရေနေတဲ့ အဲ့ဒီလို သဘောထားကျဉ်းမြောင်းတဲ့ သတ္တဝါတွေကို ခင်ဗျားတို့သာ မြင်ဖူးမယ်ဆိုရင်၊ သူတို့ ဘာကြောင့် အခုလို ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သလဲဆိုတာကို မေးနေတော့မှာ မဟုတ်ဘူး။"
ရူဘီ ဘိတ်စ်လည်း လီဘိုဝဇ် နှင့် အတူ နယူးယောက်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူမသည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ပွဲ များ၊ လူထုစည်းဝေးပွဲ များ တွင် ရှေ့တန်းမှ စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက် လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။ ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြပွဲ များ တွင်လည်း သူမ လီဆယ် စွပ်စွဲ ခဲ့မှု များ အတွက် ခွင့်လွှတ်ပေးဖို့ တောင်းပန်ခဲ့ပြိး စကော့တ်ဘိုရို လူကလေးများ အတွက် တရားမျှတမှု ရဖို့ ပန်ကြားခဲ့သည်။ "Internationale" သီချင်း ကိုလည်း အတူတကွ ဆိုလာခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ဇွန်လ ၂၂ ရက်တွင် တရားသူကြီး ဂျိမ်း ဟော်တန် သည် အမှုကို ပြန်လည် စစ်ဆေး ကြားနာ ပေး ရန် တရားခံ အကျိုးဆောင်ဖက်မှ တင်သွင်းလာသော အဆိုကို စတင်ကြားနာလာခဲ့သည်။ ထိုအဆို ကို လက်ခံလိမ့်မည်ဟု မည်သူတဦးတယောက်ကမျှ ထင်ကြေး မပေးခဲ့ကြပေ။ သို့ သော် ပရိုက်စ် လိမ်လည် နေသည်ဟု ဟော်တန်က သဘောပေါက်လာ၍ ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ထွက်ဆိုချက်များထဲတွင် ရှေ့နောက် မညီ ဖြစ်နေမှု များက ဒင်းကြမ်း ပြည့်နေသည်။ ထို့ပြင် အခြားသော သက်သေများ သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခြင်း လည်း မရှိ။
တရားသူကြီး ဟော်တွန် သည် ပက်တာဆင် တွင် အပြစ်မရှိဟု ယုံကြည်ရသည့် နောက်ထပ် အကြောင်းရင်း တစ်ခု ရှိနေသေးသည်။ သို့သော် ထို အချက်အား တရားခွင်ပြီးဆုံးပြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာတဲ့အထိ လျှို့ဝှက်ချက်အဖြစ်သာ ရှိနေခဲ့သည်။
ဒေါက်တာ ဘရစ်ခ်ျ ၏ ဆေးဖက် ဆိုင်ရာ ထွက်ဆိုချက် အပြီးတွင် တရားလို ဖက်မှ ယခင် ၎င်းတို့ သက်သေ အဖြစ် ခေါ်ယူခဲ့သည့် ဒေါက်တာ အမ် အိပ် လင့်ခ်ျ အား သက်သေ စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ထွက်ဆိုချက် မလိုအပ်တော့ဟု နိုက် က ဆိုလာသည်။ ထို့အတွက် တရားသူကြီးမှ ဆရာဝန် ပေါက်စ လင့်ခ်ျအား အစစ်ခံရန် မလိုတော့ဟု ပြောလာသည့် အခါ လင့်ခ်ျမှ တရားသူကြီးနား ကပ်သွားပြီး သူ့အား အစစ်ခံခွင့် ပြုဖို့ နှစ်ကိုယ်ကြား ပြောလာခဲ့သည်။